Gümrüklerde Fikri ve Sınai Mülkiyet Haklarının İhlali

Marka, Patent ve Tasarım Tescili gibi fikri ve sınai mülkiyet haklarının gümrüklerde etkin biçimde korunması, sınır aşan sahtecilik suçlarıyla mücadelede ekonomik kayıpların önlenmesi, tüketici sağlığı ve güvenliğinin korunması ile Türkiye’nin uluslararası yükümlülüklerinin yerine getirilmesi açısından kilit bir rol üstleniyor. Bu kapsamda gümrük idareleri, gerekli hallerde resen durdurma yetkisini de kullanabiliyor.

Ticaret Bakanlığı, gümrüklerde sahtecilikle mücadele çalışmalarını kararlılıkla sürdürerek, sahte veya korsan ürünlerin tespit edilmesi, gümrük işlemlerinin durdurulması ve söz konusu ürünlere el konulmasına yönelik faaliyetleri etkin şekilde yürütüyor.

Bakanlığa bağlı Gümrükler Genel Müdürlüğü, fikri ve sınai mülkiyet haklarının sınır önlemleri çerçevesinde korunmasına ilişkin süreçleri ve bu kapsamdaki elektronik başvuru sistemini yönetiyor. Buna göre, hak sahibinin yetkilerini ihlal eder nitelikteki eşyanın alıkonulması veya gümrük işlemlerinin durdurulması, hak sahibinin veya yetkili temsilcisinin talebi üzerine gümrük idareleri tarafından gerçekleştiriliyor.

Öte yandan, hak sahibi henüz başvuruda bulunmamış olsa dahi, ithal veya ihraç edilmek istenen eşyanın fikri ve sınai mülkiyet haklarını ihlal ettiğine dair açık delillerin bulunması halinde, gümrük idareleri eşyaya ilişkin işlemleri resen durdurabiliyor veya eşyayı alıkoyabiliyor.

Söz konusu eşyanın alıkonulması ya da gümrük işlemlerinin durdurulmasına yönelik başvurular, Ticaret Bakanlığının internet sitesinde “e-İşlemler / Uygulamalar” başlığı altında yer alan “Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları Programı” üzerinden elektronik ortamda yapılıyor.

Marka ve Patent Başvurularında Artış Dikkat Çekiyor

Fikri ve sınai mülkiyet haklarının gümrüklerde korunmasına yönelik başvuru sayılarında yıllar itibarıyla istikrarlı bir artış yaşandığı görülüyor. Buna göre:

• 2015 yılında 1.592 başvuru yapılırken,

• 2020 yılında bu sayı 2.228’e yükseldi.

• 2024 yılında 3.031 başvuru alınırken,

• 2025 yılında başvuru sayısı 3.139 olarak kayıtlara geçti.

Bu veriler doğrultusunda, 2025 yılında yapılan başvuru sayısı, 2015 yılına kıyasla yüzde 97,2 oranında artış gösterdi.

2015–2025 dönemini kapsayan 11 yılda, fikri ve sınai mülkiyet haklarının gümrüklerde korunmasına ilişkin toplam 26 bin 10 başvuru gerçekleştirildi.